คู่มือกฎหมายกัญชาไทย อัปเดต 2569

กัญชาในไทยไม่ได้เสรีทั้งหมด ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม และกิจกรรมเชิงพาณิชย์หลายอย่างต้องตรวจสอบใบอนุญาตและเงื่อนไขก่อนดำเนินการ

ช่อดอกกัญชาถูกกำหนดให้เป็นสมุนไพรควบคุมตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2568 จึงมีมาตรการควบคุมการครอบครอง การขาย การแปรรูป และการโฆษณา

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 กำหนดให้ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม และกำหนดมาตรการเกี่ยวกับการครอบครอง การขาย การแปรรูป และการโฆษณา กิจกรรมเชิงพาณิชย์บางประเภท เช่น การวิจัย การส่งออก การจำหน่าย และการแปรรูป ต้องตรวจสอบใบอนุญาตและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ

คำว่า “กัญชาถูกกฎหมาย” ไม่ได้แปลว่าการซื้อ การใช้ การขาย การโฆษณา หรือการทำธุรกิจทุกรูปแบบจะทำได้อย่างไม่มีข้อจำกัด แต่ละกิจกรรมมีเงื่อนไขของตัวเอง และบางกิจกรรมอาจต้องได้รับอนุญาตเฉพาะ

เนื้อหาในหัวข้อนี้เป็นกฎที่มีผลใช้บังคับแล้ว ส่วนร่างกฎหมายที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาอยู่ในหัวข้อ “ร่างกฎหมายและแนวโน้มในอนาคต” ด้านล่าง และไม่ควรนำมาใช้เป็นข้อบังคับในปัจจุบัน

ประกาศและแนวทางปฏิบัติอาจมีการแก้ไข ควรตรวจสอบฉบับล่าสุดจากกองกัญชาทางการแพทย์ก่อนตัดสินใจ

ควรรับผลิตภัณฑ์จากผู้ประกอบการที่ได้รับอนุญาต ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพเมื่อใช้เพื่อการแพทย์ หลีกเลี่ยงการสูบในที่สาธารณะ และตรวจสอบกฎหมายก่อนนำกัญชาข้ามพรมแดนเสมอ

ผู้ใช้ควรซื้อหรือรับผลิตภัณฑ์จากผู้ประกอบการที่ได้รับอนุญาต และปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพเมื่อใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการแพทย์ ควรดูฉลาก แหล่งที่มา และเอกสารประกอบของผลิตภัณฑ์ก่อนใช้

การสูบในที่สาธารณะอาจเป็นเหตุรำคาญตามกฎหมายสาธารณสุข ส่วนการขับขี่ยานพาหนะหลังใช้เป็นความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและอาจมีความผิดตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

การนำกัญชาข้ามพรมแดนต้องตรวจสอบกฎหมายของไทยและของประเทศปลายทาง หลายประเทศมีบทลงโทษที่รุนแรงมาก แม้ปริมาณจะน้อย

• คำถามที่พบบ่อย กองกัญชาทางการแพทย์

หน้านี้ไม่ให้คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะราย และไม่อ้างว่ากัญชารักษาโรคใดโรคหนึ่ง ผู้ป่วยควรตรวจสอบข้อกำหนดล่าสุดกับคลินิกหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการ

ก่อนเปิดดำเนินการ ควรตรวจสอบใบอนุญาต สถานที่ แหล่งที่มาของสินค้า เงื่อนไขการจำหน่าย การขายผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ การโฆษณา การจัดส่ง และการจัดพื้นที่สูบตามกฎล่าสุด

ผู้ประกอบการควรตรวจสอบใบอนุญาต สถานที่ แหล่งที่มา เงื่อนไขการจำหน่าย การขายผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจำหน่ายอัตโนมัติ การโฆษณา การจัดส่ง และการจัดพื้นที่สูบตามกฎล่าสุด และห้ามใช้ข้อความอ้างสรรพคุณรักษาโรคโดยไม่มีฐานรองรับ

การเก็บเอกสารและบันทึกที่เกี่ยวข้องช่วยให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ และเป็นประโยชน์เมื่อมีการตรวจจากหน่วยงาน ขอบเขตของเอกสารที่ต้องจัดเก็บขึ้นอยู่กับประเภทของกิจกรรมและผลิตภัณฑ์

ข้อเสนอในร่างกฎหมายอาจเปลี่ยนรูปแบบการประกอบธุรกิจในอนาคต แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้ หน้านี้จึงไม่ระบุว่าร้านค้าทุกแห่งต้องเปลี่ยนเป็นคลินิก เพราะยังไม่มีกฎหมายที่มีผลใช้แล้วรองรับข้อความดังกล่าว

การปลูก การจำหน่ายเชิงพาณิชย์ การแปรรูป และการผลิตสินค้าสำเร็จรูป เป็นคนละกิจกรรมกัน และไม่ควรสมมติว่าใบอนุญาตเดียวครอบคลุมทุกกิจกรรม

ผู้ปลูกที่ต้องการจำหน่ายช่อดอกควรตรวจสอบมาตรฐานแปลงปลูก เช่น GACP หรือเอกสารคุณภาพที่หน่วยงานกำหนด รวมถึงแบบคำขอและแบบบันทึกที่เกี่ยวข้อง

ผู้ผลิตอาหาร เครื่องสำอาง ยา หรือผลิตภัณฑ์อื่น ต้องปฏิบัติตามกฎหมายเฉพาะของผลิตภัณฑ์นั้นเพิ่มเติมจากกฎเกี่ยวกับกัญชา

การตรวจวิเคราะห์และผลตรวจ (Certificate of Analysis) อาจจำเป็นตามที่หน่วยงานกำหนดสำหรับบางกิจกรรมหรือบางผลิตภัณฑ์ ควรตรวจสอบข้อกำหนดที่ใช้กับกรณีของตนเอง

• การปลูก — วัตถุประสงค์ในการปลูกและการขึ้นทะเบียนหรือใบอนุญาตที่อาจต้องมี
• การจำหน่ายเชิงพาณิชย์ — เงื่อนไขการขายช่อดอกและเอกสารแหล่งที่มา
• การแปรรูป — ขอบเขตที่ได้รับอนุญาต และการควบคุมคุณภาพ
• การผลิตสินค้าสำเร็จรูป — กฎหมายเฉพาะของอาหาร เครื่องสำอาง ยา หรือผลิตภัณฑ์อื่น
• การจัดเก็บและการขนส่ง — การรักษาคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับ

• แนวทางการเพาะปลูกกัญชามาตรฐานทางการแพทย์

ไม่ควรสมมติว่าใบอนุญาตหนึ่งใบครอบคลุมทุกกิจกรรม ข้อกำหนดที่แน่นอนขึ้นอยู่กับผลิตภัณฑ์และกิจกรรม

ร่างกฎหมายยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้ เนื้อหายังเปลี่ยนแปลงได้ และไม่ควรนำมาปฏิบัติเสมือนเป็นข้อบังคับในปัจจุบัน

มีการผลักดันร่างกฎหมายเพื่อจัดระบบกัญชาและกัญชง โดยทิศทางเชิงนโยบายเน้นการใช้ทางการแพทย์ สุขภาพ และการวิจัย การควบคุมห่วงโซ่อุปทาน และการคุ้มครองเด็กและกลุ่มเปราะบาง

รายละเอียดของร่างยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ในชั้นการพิจารณา หน้านี้จึงไม่ระบุวันบังคับใช้ ไม่ระบุประเภทใบอนุญาตใหม่ และไม่ระบุบทลงโทษใหม่ เนื่องจากยังไม่มีเอกสารราชการที่มีผลใช้แล้วรองรับ

หัวข้อนี้ต้องได้รับการทบทวนทุกครั้งที่มีร่างกฎหมาย ประกาศ หรือการเผยแพร่ในราชกิจจานุเบกษาฉบับใหม่

ตารางนี้เป็นการวิเคราะห์แนวโน้ม ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่รับประกัน ทุกรายการควรถือว่า “อาจเกิดขึ้น” และขึ้นอยู่กับกฎหมายฉบับสุดท้าย

ทุกข้อความในตารางนี้เป็นแนวโน้มที่อาจเกิดขึ้น (potential/possible) และขึ้นอยู่กับกฎหมายฉบับสุดท้าย

ควรยึดข้อมูลจากหน่วยงานราชการเป็นหลัก ได้แก่ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กองกัญชาทางการแพทย์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ราชกิจจานุเบกษา และหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง